SMWI na zlecenie Komisji Europejskiej przeprowadziło badanie rynku ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego w Polsce. Badanie związane było z oceną wdrażania dyrektywy UE a obejmowało w szczególności identyfikację potencjalnych umów na wyłączność (PSI: Identification of potential Exclusive Agreements).
W badaniu analizowano działania podmiotów publicznych szczebla centralnego i regionalnego oraz podmiotów sektora prywatnego, wykorzystujących informację publiczną. Jego celem było uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy w Polsce zawierane są umowy na wyłączność, mogące stać w sprzeczności z dyrektywą 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego? Przez umowy na wyłączność należy rozumieć kontrakty zawarte między jednostkami publicznymi, a stronami trzecimi w jakikolwiek sposób ograniczające dostęp, bądź dyskryminujące inne podmioty w możliwości ponownego wykorzystania informacji publicznej. Dyrektywa zakazuje stosowania umów na wyłączność, zezwala na ich zawieranie jedynie w ściśle określonych przypadkach, ze względu na ważny interes publiczny. W takich przypadkach konieczność prawa wyłącznego do dostarczania usług jest systematycznie weryfikowana. Zgodnie z zapisami ww. dyrektywy wszystkie umowy niespełniające warunku wyłącznego prawa powinny wygasnąć do dnia 31 grudnia 2008 r.
Analiza odpowiedzi uzyskanych w ramach badania wykazała, że w Polsce umowy na wyłączność nie występują, co jest konsekwencją ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001 nr 112 poz. 1198), której zapisy wykluczają podobne działania (choć nie nazywają ich „ponownym wykorzystaniem”).
Badanie wykazało jednak, iż Polska nie wdrożyła do prawa krajowego podstawowych przepisów unijnej dyrektywy w sprawie ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego (wspomniana wyżej ustawa pokrywa zakres dyrektywy tylko fragmentarycznie). Polskie prawo nie zawiera ogólnych przepisów dyrektywy dotyczących praw osób fizycznych odnoszących się do ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego oraz stosownych obowiązków organów sektora publicznego. W związku z tym, Komisja Europejska – w ramach prowadzonych w krajach członkowskich działań sprawdzających stan wdrażania dyrektywy zwróciła się do Polski (po raz pierwszy w październiku 2008 r.) o podjęcie niezbędnych działań w celu dostosowania polskich przepisów do jej wymogów. Wobec braku odpowiednich działań Komisja podjęła decyzję o skierowaniu sprawy przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości.
Zagadnienie powtórnego wykorzystania informacji sektora publicznego ma obecnie bardzo duże znaczenie, choćby ze względu na wartość tego rynku. W Komunikacie Komisji Wspólnot Europejskich do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z 7 maja 2009 roku zwrócono uwagę na potencjał związany z ponownym wykorzystywaniem informacji sektora publicznego w dobie cyfryzacji. Wartość unijnego rynku ISP ocenia się na 27 miliardów EUR.
Opracowany przez SMWI raport z badania dostępny jest na stronie Komisji Europejskiej: http://ec.europa.eu/information_society/policy/psi/docs/pdfs/ea2009/studypoland%20final16062010.pdf
Zobacz także: Komisja pozywa Polskę do Trybunału Sprawiedliwości w związku z nieprawidłowym wdrożeniem przepisów unijnych
