Stowarzyszenie 'Miasta w Internecie'

 Motory i bariery rozwoju Podlasia

Otwierając konferencję Krzysztof Głomb - prezes SMWI przedstawił podstawowe uwarunkowania procesów związanych z e-rozwojem województwa podlaskiego. Zwrócił uwagę, iż dostęp do Internetu i poziom podaży e-usług nie są jedynymi i najważniejszymi barierami eRozwoju województwa podlaskiego. Badania pokazują – mówi – że czynnikami najsilniej negatywnie oddziaływującymi na relatywnie niski poziom eRozwoju regionu są:

• bariera mentalności
• bariera wiedzy i kompetencji
• bariera kapitału społecznego

K. Głomb przywołał przykład hiszpańskiego regionu Estremadury, który jeszcze kilka lat temu borykał się z podobnymi problemami. Dziś Estramadura uznawana jest za jeden z regionów Unii Europejskiej najbardziej konsekwentnie realizujących strategię rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Najważniejszymi elementami strategii są w nim: program szkoleń dla mieszkańców, program wsparcia dla MSP we wdrażaniu ICT i wprowadzenia nowej kultury pracy oraz program finansowego wsparcia dla udziału podmiotów z Estremadury w projektach UE.

- Kamieniem węgielnym strategii „e-Extremadura” jest przekonanie o konieczności „alfabetyzacji cyfrowej” mieszkańców w skali porównywalnej do nauczania czytania i pisania. Realizując projekt TR@NSPOD chcemy zaoferować podobny pakiet działań wspomagających ukonstytuowanie się województwa podlaskiego jako regionu wyspecjalizowanego w zakresie e-rozwoju obszarów wiejskich. Przyszłość Podlasia kształtuje się tu i teraz - powiedział Krzysztof Głomb.

Prof. Robert Ciborowski z Uniwersytetu w Białymstoku w swojej prezentacji nt. motorów rozwoju Podlasia w latach 2008-2015 przedstawił dylemat wyboru, przed którym stoją władze województwa: między learning economy a knowledge economy, opowiadając się za przyjęciem pierwszego modelu rozwojowego bazującego na transferze technologii (TT) oraz wiedzy, a także wdrożeniu system innowacji biorącego pod uwagę specyfikę regionu. Wskazał on na przykład krajów skandynawskich, gdzie na terenach zielonych budowane są parki technologiczne zgodnie z poszanowaniem środowiska oraz Anglii, gdzie na obszarach dawnych kopalń tworzone są obecnie centra innowacyjne, jako ilustracje tego, w jaki sposób można by wykorzystać potencjał Podlasia dla rozwiązań ICT.

- Potrzeba rozwiązań wychodzących naprzeciw barierze mentalnej, a nie „naprzeciw murom”; najistotniejsze jest jak ukierunkować środki, żeby osiągnąć efekt prowdrożeniowy. Regionalną Strategię Innowacji stworzono, ale nie podjęto odpowiednich działań operacyjnych z niej wynikających - skonstatował prof. Ciborowski

O barierach transformacji Podlasia mówił podczas I sesji dr Dominik Batorski z Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego. Z diagnozy przedstawionej podczas prezentacji wynika, iż na terenie województwa podlaskiego korzystanie z nowych technologii jest silnie zależne od czynników społeczno-demograficznych, a zasadniczym problemem jest głównie brak motywacji, jednak dla niektórych grup problemem jest brak umiejętności i/lub brak dostępu. W związku z tym istnieje potrzeba różnych działań skierowanych do różnych grup osób.

Inwestycje i projekty

Podczas II sesji: JAKIE INWESTYCJE W PROJEKTY SPOŁECZEŃSTWA INFORMACYJNEGO STANĄ SIĘ MOTOREM ROZWOJU PODLASIA? Dr Wojciech Winogrodzki, prezes Podlaskiego Związku Pracodawców przedstawił m.in.: ocenę obecnych zastosowań ICT dla rozwoju obsługi e-biznesu na Podlasiu, z której wynika, że:

• brak jest e-platform zapewniających wsparcie działalności biznesowej MSP w województwie podlaskim - co stanowi wyjątek w skali kraju
• brak jest e-usług zdrowotnych - także mało profesjonalna promocja uzdrowisk oraz usług medycznych szpitali podlaskich
• wg badania ESPON - 70% MSP korzysta z zakupów online, natomiast sprzedaż tą drogą jest śladowa
• od 2006 r. następuje rozwój usług banków spółdzielczych w wyniku konkurencji z bankami komercyjnymi i większego zainteresowania mieszkańców wsi
• region cechuje niski poziom i niepełny zakres usług informacji turystycznej – rozproszenie i konkurencja działań zamiast współpracy i kumulacji oddziaływania
• gestorzy usług turystycznych nie wykorzystują wszystkich możliwości, jakie dają im ICT – nie istnieje regionalny portali typu booking, występują tylko nieliczne indywidualne działania gestorów. Na sprzedaży usług online w regionie zarabiają podmioty spoza woj. podlaskiego

Odpowiedzią na te problemy ma stać się projekt EB@S - Elektroniczna Platforma Usług dla Przedsiębiorców Podlasia, którego głównym celem jest wspieranie rozwoju gospodarki Podlasia poprzez wdrożenie regionalnej platformy teleinformatycznej, umożliwiającej świadczenie drogą elektroniczną różnorodnych usług dla i przez przedsiębiorców regionu oraz zapewniającej im dostęp do narzędzi i produktów informatycznych pomocnych w rozwoju biznesu.

- Wykorzystanie komputera w pracy zawodowej jest dla wielu starszych osób jedyną motywacją do tego, aby korzystać z nowoczesnych technologii. Rolnik spod Moniek i prezes IMB wykorzystują komputery do różnych celów. Zbliżamy się nasyceniem środków technicznych, to co nas różni to sposób jak wykorzystujemy te narzędzia - powiedział dr Winogrodzki

Marzena Śliz, doradca Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej przedstawiła rekomendacje dla samorządów województwa podlaskiego w zakresie budowy szerokopasmowego dostępu do Internetu. Podkreślała, że wzrost penetracji pochodzi obecnie w dużej mierze od samorządów lokalnych, które stają się kluczowym graczem dostępu szerokopasmowego.

Przedstawiła przykład Francji, która dzięki przyjęciu w 2002r planu RE/SO, kiedy to we Francji wskaźnik penetracji dostępu szerokopasmowego był na bardzo niskim poziomie - 2,9%, osiągnęła swój cel i w 2007 r. 15,5 milionów abonentów korzystało już z dostępu szerokopasmowego do Internetu. - Na terenach, gdzie samorządy budują i wspomagają rozwój sieci, rozwija się także duży operator telefoniczny France Telecom, gdyż „konkurencja buduje”. W miejscach, gdzie nie ma wsparcia samorządu, to najwięksi operatorzy dyktują warunki na rynku teleinformatycznym. Samorządy lokalne musza mieć świadomość o podejmowaniu decyzji - powiedziała M. Śliz.

Radosław Oryszczyszyn z Instytutu Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku przedstawił analizę społeczno-demograficzną województwa podlaskiego - podkreślając duże zróżnicowanie regionu, w skład którego wchodzą 3 społeczności subregionalne - wobec współczesnych procesów modernizacyjnych
Z analizy tej wynika, iż:

• stereotypy wpływają negatywnie na subiektywny stosunek do modernizacji
• wyniki Diagnozy Społecznej podważają funkcjonujące stereotypy dotyczące tzw. „ściany wschodniej”
• mieszkańcy województwa podlaskiego nie wyróżniają się znacząco pod względem poziomu kapitału ludzkiego i społecznego na tle kraju.

- Tam gdzie jest niższy poziom ekonomiczny, ludzie przełamują bariery samodzielnie. Postawy wobec modernizacji wyprzedzają te zmiany, które nakreślają władze - powiedział R. Oryszczyszyn

W dalszej części konferencji Artur Krawczyk, sekretarz Stowarzyszenia „Miasta w Internecie” przedstawili zakres działań projektowych TR@NSPODu oraz ofertę szkoleń w ramach Podlaskiej Akademii eRozwoju.

Czy Podlasie zdolne jest do transformacji dzięki inwestycjom w ICT?

Konferencję zwieńczyła dyskusja panelowa Czy Podlasie zdolne jest do transformacji dzięki inwestycjom w ICT? Krzysztof Głomb, moderujący dyskusję podkreślił, że na sali padły tezy, iż na Podlasiu jest miejsce dla operatorów lokalnych w realizacji projektów „ostatniej mili”, jest dobra infrastruktura, ale należy przeprowadzać badania nad społeczeństwem informacyjnym, gdyż dotychczasowe projekty teleinformatyczne nie przyniosły oczekiwanych efektów. W wielu wypowiedziach - mówił K. Głomb - zasugerowano, że jest źle wdrażana lub wręcz nie wdrażana Regionalna Strategia Innowacji.

Pojawiają się zatem pytania: - kontynuował prezes SMWI - W jaki sposób uzyskać efekt, aby ICT były kojarzone z technologiami nietoksycznymi? Jak przełamać silne bariery mentalne i motywacje do korzystania z komputera? W jaki sposób rozwiązać problem powszechnej alfabetyzacji mieszkańców województwa podlaskiego w obliczu współistnienia 3 społeczności? Jak budować relację pomiędzy tymi społecznościami? Jak należy kreować „nowych ludzi” i czy placówki edukacyjne są przygotowane do tworzenia nowych postaw ludzi regionu?

Z tak postawionymi pytaniami próbowali zmierzyć się zaproszeni do dyskusji paneliści.

Andrzej Parafiniuk, prezes Podlaskiej Fundacji Rozwoju Regionalnego wyraził obawy o skuteczność transformacji wykorzystującej narzędzia ICT, które w obecnym stanie rzeczy nie są priorytetem MSP w regionie. - Województwo ma nie najgorszy poziom rozwoju, ale gospodarczo, materiałowo i kapitałowo jest zacofane. Większość firm zgłaszających się do Fundacji, wyraża zapotrzebowanie na odtworzenie majątku trwałego, a nie na rozwój działalności i inwestycji w nowoczesne technologie. Województwo Podlaskie ma 4 wysoce innowacyjne projekty. Pracy u podstaw jest zatem dużo - powiedział.

- Mamy zbyt dużo chęci, ale i zbyt dużo braków. To, co grozi projektowi TR@NSPOD to rozmycie się w wielu kierunkach i nie osiągnięcie żadnych wymiernych celów - stwierdził natomiast prof. Bogusław Plawgo z Białostockiej Fundacji Kształcenia Kadr. Jego zdaniem TR@NSPOD powinien skoncentrować działania na niewielkiej liczbie realnych działań. Profesor zastanawiał się nad 2 aspektami rozwoju Podlasia, z jednej strony biorąc pod uwagę kwestie socjalne, a z drugiej instrumenty rozwoju. Podjął również temat „luki strategicznej” - Goniąc rozwiązania istniejące nigdy ich nie dogonimy. Zawsze trzeba być tam, gdzie będzie piłka w grze na boisku. Próbujmy biec tam, gdzie piłka będzie, myślmy jaka będzie przyszłość informatyzacji na świecie, „korzystajmy z zacofania”. Niech projekt tworzy rozwiązania napędzające podlaską ekonomię. Informatyzacja jest być może kluczowym czynnikiem, który może wesprzeć rozwój regionu. Jak będziemy się rozwijać to ludzie sami sobie załatwią Internet.

Dr Ewa Kleszczewska, prorektor Wyższej Szkoły Kosmetologii i Ochrony Zdrowia w Białymstoku powiedziała, iż najtrudniej jest zacząć zmianę. Największym problemem jest wycofywanie się osób i instytucji w trakcie projektu, stąd bardzo istotny jest właściwy dobór osób, które będą nadzorowały, mobilizowały do dalszej realizacji. - Należy dobierać nową krew, która pociągnie do przodu, a nie w bok - powiedziała E. Kleszczewska. Dr Kleszczewska wyraziła również opinię, iż współpraca jej jednostki znacznie lepiej układa się z podobnymi jednostkami zajmującymi się ochroną zdrowia z zagranicy wschodniej niż z najbliższymi jednostkami z regionu.

Paweł Makowiecki ze Stowarzyszenia Społeczne Pracownie Edukacyjno - Komputerowe uznał, że największym problemem w budowaniu społeczeństwa informacyjnego jest świadomość i mentalność. Dlatego potrzebne jest dobre przywództwo - Wszyscy wiedzieli jak coś zrobić, ale tego nie czynili, aż przyjechał ktoś z zewnątrz i to zrobił - skonstatował.

Wiesław Gołaszewski, wójt Gminy Płaska, stwierdził, iż bardzo potrzebna jest skuteczna koordynacja na poziomie regionalnym, gdyż brakuje wiedzy w terenie, jakie środki są dostępne i na co można je sensownie wydać. Koordynacja działań mających na celu uporządkowanie transformacji jest potrzebna. Patrząc na transformację z punktu widzenia dużych miast inwestowanie w terenie jest nieopłacalne. Podlasie w 3/4 to obszary wiejskie. W ZPORR wszystkie pieniądze poszły na know-how, 1/4 funduszy w RPO jest tylko na infrastrukturę. Należy pamiętać o mieszkańcach wsi, gdyż tam nie wchodzi komercja - powiedział W. Gołaszewski. Najbardziej istotne jest umiejętne wielokierunkowe programowanie wydawania pieniędzy i rozwoju z uwzględnieniem społeczeństwa informacyjnego.

Następne spotkanie w ramach projektu odbędzie się 28 stycznia 2009r. w Izbie Przemysłowo-Handlowej w Białymstoku, a jego tematem będzie Zapewnienie szerokopasmowego dostępu do Internetu w regionie: czy obszary wiejskie wykorzystają swoją szansę na rozwój?

PREZENTACJE Z KONFERENCJI