Stowarzyszenie 'Miasta w Internecie'

W dniach 24-26 czerwca br. odbyła się w Zakopanem 13 Konferencja „Miasta w Internecie”. Hasło przewodnie tegorocznej edycji konferencji to: "Skuteczność – Kreatywność – Wiedza. Samorządy wobec wyzwań e-Rozwoju w czasie kryzysu".

- Apeluję do uczestników 13 Konferencji „Miasta w Internecie” w Zakopanem, prestiżowego spotkania polskiej społeczności profesjonalistów rozwoju społeczeństwa informacyjnego, o podjęcie wszechstronnej debaty nad zasadami i mechanizmami synergicznego współdziałania władz publicznych wszystkich szczebli w realizacji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego do roku 2013. Jestem osobiście zainteresowany wynikami tych dyskusji i przekonany, że pion MSWiA odpowiedzialny za informatyzacji państwa wykorzysta je skutecznie w swoich pracach. Polsce potrzeba nowej kultury współpracy i skutecznych mechanizmów osiągania sukcesów przez wszystkich partnerów – napisał w liście do uczestników konferencji Grzegorz Schetyna, wicepremier, minister spraw wewnętrznych i administracji.

Motor rozwoju społeczności lokalnych

Doświadczenia europejskie pokazują, że inwestycje w ICT oraz kompetencje cyfrowe obywateli stanowią silny impuls dla wzrostu gospodarczego oraz rozwoju rynku pracy. Zastosowanie ICT, jako stymulatora regionalnych gospodarek i motoru rozwoju społeczności lokalnych to wyzwanie dla wszystkich partnerów transformacji: władz, nauki. NGO, biznesu. O tym jak bardzo nowoczesnymi i innowacyjnymi systemami elektronicznej administracji, jakimi rozwiązaniami szerokopasmowego dostępu do Internetu i narzędziami przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu dysponować będą Polacy za kilka lat – zdecydujemy właśnie w ciągu najbliższych kilkunastu miesięcy.

- W dobie kryzysu ekonomicznego Internet zyskał na znaczeniu, jako podstawowa infrastruktura wzrostu gospodarczego, a rozwiązania informatyczne (ICT) nazwano technologiami dobrobytu. W Polsce w najbliższych latach zainwestujemy w technologie teleinformatyczne 15 miliardów złotych – problem w tym, abyśmy zrobili skutecznie i dobrze rozpoznając potrzeby. Bezrefleksyjne kopiowanie i naśladownictwo wzorów skończy się kolejnymi rozczarowaniami – powiedział Krzysztof Głomb, prezes Stowarzyszenia „Miasta w Internecie”, dyrektor programowy 13 KMWI.

Tej tematyce poświęcona była sesja otwierająca konferencję. Anna Krzyżanowska, kierownik działu Ewaluacja i Monitoring w Dyrektoriacie Generalnym Społeczeństwo Informacyjne Komisji Europejskiej w swojej prezentacji przedstawiła problematykę inwestycji w zastosowania teleinformatyki w regionach europejskich i możliwości ich wykorzystania w walce z kryzysem.

Prof. Grzegorz Gorzelak z Uniwersytetu Warszawskiego omówił funkcjonalne relacje pomiędzy rozwojem regionalnym a innowacyjnością i kreatywnością. Odwołując się do znanego sformułowania Roberta Reicha - Innovate or die zwrócił uwagę, że w dzisiejszym świecie szanse mają tylko ci, którzy potrafią wykorzystywać wiedzę i są innowacyjni. – Jeżeli nie będziesz innowacyjny, umrzesz jako przedsiębiorca – powiedział Gorzelak.

Najlepsze europejskie przykłady w zakresie budowy infrastruktury społeczeństwa informacyjnego oraz rozwoju kapitału ludzkiego przedstawili prof. Gareth Hughes, sekretarz generalny eris@, Morten Meyerhoff Nielsen z Duńskiego Instytutu Technologicznego oraz prof. Luis Millan Vazquez de Miguel z agencji FUNDECYT - hiszpańskiego organizacji wspierającej samorządy lokalne w zakresie rozwoju SI.

Białe plamy w dostępie do Internetu

Ważnym tematem tegorocznej konferencji był rozwój szerokopasmowego dostępu do Internetu. Kluczowe kwestie, o których dyskutowali uczestnicy konferencji zakopiańskiej w tym zakresie obejmowały:

• podział ról między potencjalnymi partnerami procesów inwestycyjnych: rola władz województw, samorządów lokalnych, zadania operatorów teleinformatycznych. Stan obecny to brak narzędzi jednoznacznej koordynacji między inwestycjami finansowanymi z różnych źródeł. O tym jak ten stan zmienić dyskutować będą przedstawiciele MSWiA, UKE, samorządów i operatorów teleinformatycznych (m.in. TP SA, Eutelsat, Astra)
• stanowisko przedstawicieli samorządów oraz sektora operatorów telekomunikacyjnych wobec megaustawy (ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci szerokopasmowych w telekomunikacji), która proponuje rewolucyjne zmiany w uprawnieniach i obowiązkach samorządów, udostępnia infrastrukturę publiczną operatorom prywatnym i wpisuje zapewnienie dostępu do Internetu do obowiązków samorządów lokalnych
• propozycje – organizacyjne, biznesowe, doradcze - dostawców Internetu i jego usług dla władz polskich gmin wiejskich, zarządzających obszarami o niskiej rentowności inwestycji teleinformatycznych.

Uczestnicy dyskusji zwrócili uwagę na znaczenie problematyki rzetelnej diagnozy sytuacji, która jest niezbędnym warunkiem skutecznej walki z białymi plamami. Grzegorz Fiuk, prezes Szczecińskiego Parku Naukowo-Technologicznego stwierdził, że jedynie badania ankietowe mieszkańców pozwalają na realne określenie i zlokalizowanie białych plam Internetu - ankiety kierowane do dostawców Internetu są zdecydowanie niewystarczające. Dariusz Kowalczyk, dyrektor departamentu gospodarki i społeczeństwa informacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego skonstatował, że jedynie badania krzyżowe tzn. ankiety kierowane do operatorów i do odbiorców Internetu mogą dać wiarygodne wyniki.

Alfabetyzacja cyfrowa

Kolejnym ważnym tematem konferencyjnych debat i prezentacji była problematyka związana z tym, w jaki sposób powinniśmy w Polsce zorganizować system kształcenia i edukacji do życia w otoczeniu nowoczesnych technologii.

- Nie powinniśmy wydawać pieniędzy na kształcenie barmanów, ochroniarzy, czy fryzjerów, lecz – będę powtarzał jak mantrę - na edukację cywilizacyjną – na cyfrową alfabetyzację społeczeństwa. Chodzi o zdobycie przez dorosłych Polaków kompetencji, które podniosą jakość życia i pracy dzięki wykorzystaniu Internetu i komunikacji elektronicznej. Jakich? Jak skorzystać z usług w Internecie, jak zrobić prezentację w Power Poincie, która przyda się w pracy, jak znaleźć potrzebną informację czy usługę w Internecie przy pomocy komórki, jak skomunikować z wnukami za pomocą komunikatorów? Choć wiele mamy oddolnych inicjatyw lokalnych, są to umiejętności, których ta generacja Polaków w większości wciąż nie posiada. Na dwadzieścia lat przed emeryturą! To wielkie marnotrawstwo kapitału ludzkiego, na które Polska nie powinna sobie pozwalać – powiedział Krzysztof Głomb.

Lech Janiszewski, członek Zarządu województwa świętokrzyskiego podczas warsztatu "Alfabetyzacja cyfrowa Polaków" zwrócił uwagę, że samorządy wojewódzkie i lokalne winne opracować i zrealizować w najbliższych latach program alfabetyzacji cyfrowej swoich mieszkańców. Polska należy bowiem do krajów, w których deficyt i brak kompetencji cyfrowych u osób dorosłych manifestuje się bardzo silnie i stanowi jedną z najpoważniejszych barier rozwojowych kraju. W 2007 roku połowę populacji Polek i Polaków stanowili całkowici analfabeci cyfrowi (20 miejsce pośród krajów członkowskich Unii Europejskiej), zaś niskie umiejętności deklarowało 24% mieszkańców (18 miejsce). Tylko 7% posiadało wysokie umiejętności w tym zakresie, zaś 19% - średnie. Nie notuje się przy tym większych różnic w między sytuacją kobiet i mężczyzn.

Badania EUROSTAT przeprowadzone w 2006 roku wykazały, iż umiejętności cyfrowe upowszechnione są wśród Polaków jedynie w generacji osób urodzonych po 1982 roku, które rozpoczęły edukację w szkołach podstawowych po 1989 roku, a zatem w trakcie zmian ustrojowych lat 1989-90. Ta grupa określana jest nazwą „pokolenia Internetu”. Tylko 6%, a zatem nieznaczny jej odsetek to osoby nieposiadające żadnych umiejętności cyfrowych. Niemal połowę populacji (44%) charakteryzują umiejętności średnie, a blisko jedną trzecią (29%) - wysokie.

Tabela 1. Poziom alfabetyzacji cyfrowej Polaków - Opracowanie własne SMWI na podstawie EUROSTAT, 2008

Dla porównania: braku kompetencji cyfrowych w tej grupie wiekowej nie notuje się w ogóle w takich krajach jak Dania i Norwegia, zaś jednoprocentowy odsetek cechuje Szwecję i Niemcy. Z drugiej strony analfabetami cyfrowymi jest blisko jedna trzecia młodych Węgrów (34%), Greków (32%) i Włochów (28%).
Na grupę wiekową 25-54 lata – stanowiącą podstawowe zasoby ludzkie polskiej gospodarki – składają się niemal w połowie analfabeci cyfrowi (44%) oraz po jednej piątej (22%) osoby o niskich i średnich umiejętnościach. Co dziesiąty (11%) Polak w tej grupie zdobył wysokie umiejętności cyfrowe. Ukazuje to ogromny dystans dzielący Polskę od Danii, Szwecji i Norwegii, gdzie mamy do czynienia z kilkuprocentowymi grupami analfabetów, a także Niemiec (10%), Wielkiej Brytanii (17%), Austrii i Słowacji (21%) oraz Finlandii (23%).

Wysokimi kompetencjami cyfrowymi w tej grupie wiekowej wylegitymować się może aż blisko połowa (45%) Duńczyków, 41% Norwegów, blisko jedna trzecia Szwedów (37%), Austriaków (35%), Brytyjczyków (34%), Estończyków i Niemców (27%) oraz co piąty Włoch i Portugalczyk (23%), Węgier (22%) i Słowak (20%).

Brak lub deficyt kompetencji cyfrowych skorelowany jest silnie ze starszym wiekiem, z bezrobociem osób badanych oraz z wykształceniem - im słabsze tym niższy poziom alfabetyzacji. Z kolei wysokie e - kompetencje osób wykształconych wynikają z charakteru pracy przez nich wykonywanej, zaś najmłodszej grupy wiekowej - z dostępnością obowiązkowej, formalnej edukacji informatycznej w szkołach podstawowych i średnich.

Cyfrowa Polska – nowe wyzwania

- Znane są nam przyczyny i uwarunkowania zapóźnień w e-rozwoju Polski skutkujące niskimi pozycjami naszego kraju w międzynarodowych rankingach, nieproporcjonalnymi do naszego potencjału inwestycyjnego, profesjonalizmu środowiska informatycznego oraz wysokiej aktywności władz wojewódzkich i różnorodności inicjatyw lokalnych. Moje Ministerstwo odrobiło lekcję z historii ostatnich dziesięciu lat. Wiemy zatem na pewno, że sukces Polski Cyfrowej i powodzenie realizacji dokumentów strategicznych będą możliwe tylko wtedy, gdy ich realizacja będzie wspólnym projektem cywilizacyjnym rządu RP, samorządów wojewódzkich i powiatowych oraz władz polskich miasta i gmin wiejskich – zwrócił uwagę w liście do uczestników Grzegorz Schetyna.

Witold Drożdż, podsekretarz stanu w ministerstwie spraw wewnętrznych i administracji mówił w swojej prezentacji o Strategii rozwoju społeczeństwa informacyjnego do 2013r.i o programie Polska Cyfrowa. Gros uwagi poświecił także mechanizmom koordynacji współpracy rządu i samorządu, jak również zmianom legislacyjnym oraz najważniejszym rządowym projektom dotyczącym e-Administracji. W swoim krytycznym komentarzu do wystąpienia ministra prof. Grzegorz Gorzelak stwierdził: Panie Ministrze, dobrze byłoby plany i strategie realizować. Tymczasem my sobie mówimy o planach, strategiach, mechanizmach koordynacji planów i strategii, projektach operacjonalizacji planów do strategii, a my tak naprawdę jesteśmy ciągle krajem zacofanym technologicznie i infrastrukturalnie. W Polsce nie można przez Internet zarezerwować miejsca w autobusie, a to samo mogę zrobić siedząc w Warszawie, w Peru. Jesteśmy zacofani, a najgorsze jest to, że tracimy dystans.

Dyskusje konferencyjne jak również wnioski z analiz najlepszych przykładów europejskich (Skandynawia, Wielka Brytania, Hiszpania, Austria) wskazują, że w skali kraju polskie władze powinny wykonać wielki wysiłek zmiany priorytetów w myśleniu o rozwoju społeczeństwa informacyjnego. - Po pierwsze, winny znaleźć skuteczne rozwiązanie problemu jak zarządzać gigantycznymi środkami na budowę infrastruktury dostępu do Internetu, rozproszonymi w kilku niezależnych od siebie programach. Po drugie, winny skorelować budowę systemów e-usług publicznych z potrzebami gospodarki i systemu edukacji. Po trzecie zaś – winny opracować i zrealizować fundamentalny plan edukacji cyfrowej, adresowany do ludzi wykluczonych cyfrowo, czyli w znacznej mierze dorosłych Polaków, w tym także decydentów. Realizacja wszystkich tych priorytetów winna mieć równoważne znaczenie w praktyce działań rządu i samorządów – powiedział Krzysztof Głomb.

Potrzebny jest przełom

Polska zajmuje jedno z ostatnich miejsc w wielu rankingach europejskich dotyczących rozwoju infrastruktury społeczeństwa informacyjnego. W Polsce tylko kilka proc. osób po 60 roku życia wciąż korzysta ze szkoleń, w Skandynawii jest to ok. 70 proc. Również w tej dziedzinie potrzebny jest przełom

Nie brakuje nam pieniędzy, nie brakuje możliwości organizacyjnych. Brakuje tylko klarownego i wspartego autorytetem najwyższych władz planu edukacji cyfrowej Polaków, który bierze pod uwagę głównie aspekty społeczne i stawia sobie odważne pro-rozwojowe cele i nie zapomina o polskiej wsi – podkreślali samorządowcy, uczestnicy konferencji. Podczas warsztatu "Czy Internet zmieni polską wieś" uczestnicy dyskutowali o tym, co należy zrobić, aby Internet i nowoczesne technologie rzeczywiście mogły zmieniać i cywilizacyjnie rozwijać polską wieś i jej mieszkańców. Organizatorzy, prowadzący i uczestnicy warsztatów zobowiązali się opracować wnioski z tej dyskusji po konferencji (lipiec) i przesłać w formie rekomendacji dla rządu polskiego na ręce - obecnego na warsztatach - dra Piotra Łysonia - dyrektora Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

- Przełom w Polsce wciąż jest możliwy. Co więcej, Polskę stać na niego. 13 konferencja „Miasta w Internecie” to największe w Polsce (400 uczestników z kraju i zagranicy) forum, na którym o tych sprawach dyskutowaliśmy rzeczowo, analitycznie i merytorycznie, a nie propagandowo – podsumowali uczestnicy konferencji.

Zobacz także:

"Złote@ rozdane" - relacja z rozdania nagród laureatom konkursu Złota@ 2009

Źle budujemy cyfrową Polskę - Rzeczpospolita, 23 czerwca 2009r.